Devir teslim

Devir teslim genellikle bir sabah yapılır.

Klasör adları, erişim şifreleri, hangi metnin hangi yıldan kaldığı. Bir de yazılı olmayan kısım: hangi cümlenin hangi paydaşta hiç tutmadığı, bir tanıtım metninden neden bir kelimenin çıkarıldığı, bir törenin sırasının neden bir yıl değiştirildiği.

Karşı taraftaki kişi için bu bir dosya. Devralınır, açılır, çalışılır.

Bunu hazırlayan kişi için ise her başlığın altında bir akşam var. Bir toplantı, bir telefon, üç kez yazılmış bir paragraf.

Aynı dosya. İki farklı anlam.

Kurumlar bu asimetriyi nezaketsizlikten üretmez. Yapıları gereği üretir. Bir kurum kişiye değil role bağlanır; çünkü role bağlanmak devredilebilir, kişiye bağlanmak devredilemez. Her ayrılık bir yasa dönüşseydi hiçbir organizasyon iki kuşak boyunca ayakta kalamazdı. Kurumun hafızası bu yüzden dosyalarda tutulur, duygularda değil.

İnsan tarafında ise bunun karşılığı yok. Kişi role değil ilişkiye bağlanır. Ayrılırken kurum bir fonksiyonu yeniden doldurur, kişi bir ilişkiyi kaybeder. İki taraf aynı anda ayrılır, aynı şeyi kaybetmez.

Bu asimetriye en açık meslek grubu iletişimcilerdir. Çünkü işimiz, başkaları için aidiyet üretmek. Bir kurumun neden anlamlı olduğunu anlatan cümleyi yazan kişi, o cümlenin ilk okuyucusudur. Ürettiğimiz duygunun aynı zamanda müşterisi oluruz.

Asıl mesele burada başlıyor.

Kurumla tamamen özdeşleşen iletişimci, kuruma en çok bağlı görünen kişidir. Ama aynı zamanda ona en az yarayan kişidir. Çünkü kurumun kendini nasıl gördüğü ile dışarıdan nasıl göründüğü arasındaki farkı ancak bir mesafeden fark edebilirsiniz. Özdeşleşen göz o farkı göremez. Kurumun anlattığı hikâyeye, kurumdan önce inanır.

Bu, olağanüstü anlarda değil, sıradan kararlarda ortaya çıkar. Bir işe alım ilanının kendini anlattığı tonda. Bir yöneticinin konuşmasında geçen ve sadece içeride anlam taşıyan bir ifadede. Bir duyurunun, iyi haberi kurumun kendi başarısı gibi kurmasında. Her biri tek başına küçük. Üst üste geldiklerinde kurumun dışarıdaki yüzü olurlar.

Odada birinin “bu cümle bizim için doğru ama dışarıdan böyle okunmayacak” diyebilmesi gerekir. Bunu söyleyebilen kişi, kuruma yeterince bağlı olmayan kişi değildir. Kendini kurumun bakışına teslim etmemiş kişidir.

Kurumlar sadakat ister, haklı olarak. Ama ihtiyaç duydukları şey yargıdır. Yargı da ancak kendi hikâyesi olan insanda kalır.

Dokuz yılın ardından şunu biliyorum: devrettiğim şey dosyalardı.

Bir kurumun nasıl düşündüğüne, neye göre karar verdiğine ve kendini nasıl gördüğüne dair öğrendiklerim o dosyalarda yok.

Onlar devredilmedi.

Benimle birlikte geliyorlar.